Πρακτικός οδηγός θεραπείας οστεοπόρωσης ενηλίκων

Πότε προτείνει ο γιατρός έλεγχο οστεοπόρωσης

Η ηλικία και το ιστορικό καθορίζουν τον έλεγχο. Η ISCD συστήνει μέτρηση οστικής πυκνότητας σε γυναίκες από τα 65 και άνδρες από τα 70 έτη. Σε μικρότερη ηλικία, ο γιατρός εξετάζει παράγοντες κινδύνου, προηγούμενα κατάγματα και νοσήματα που επηρεάζουν τα οστά. Επομένως, η εμμηνόπαυση από μόνη της δεν σημαίνει άμεση μέτρηση για κάθε γυναίκα.

Επιπλέον, ένα κάταγμα χαμηλής βίας αποτελεί σημαντικό λόγο αξιολόγησης. Για παράδειγμα, κάταγμα καρπού, ώμου, σπονδύλου ή ισχίου μετά από πτώση από όρθια θέση. Παράλληλα, ενημερώστε τον γιατρό για:

• Κάταγμα ισχίου σε γονέα, χαμηλό βάρος ή πρώιμη εμμηνόπαυση.
• Κάπνισμα, πολύ αλκοόλ και περιορισμένη κινητικότητα.
• Μακροχρόνια λήψη κορτιζόνης ή άλλα φάρμακα που επηρεάζουν τα οστά.
• Παθήσεις θυρεοειδούς, εντέρου ή νεφρών και ρευματοειδή αρθρίτιδα.

Επίσης, η νέα κύφωση, η απώλεια ύψους και ο απότομος πόνος στη ράχη μπορεί να δείχνουν σπονδυλικό κάταγμα. Γι’ αυτό ο γιατρός κρίνει αν θα ζητήσει απεικόνιση.

Τι δείχνουν οι εξετάσεις

Η μέτρηση οστικής πυκνότητας με DXA, γνωστή και ως DEXA, εξετάζει συνήθως ισχίο και οσφυϊκή μοίρα. Ο T-score βοηθά στην αξιολόγηση γυναικών μετά την εμμηνόπαυση και ανδρών από τα 50. Αντίθετα, σε γυναίκες πριν από την εμμηνόπαυση και άνδρες κάτω των 50, ο γιατρός προτιμά συνήθως τον Z-score. Επομένως, ένας αριθμός μόνος του δεν καθορίζει τη θεραπεία.

Στην πράξη, ο γιατρός συνεκτιμά προηγούμενα κατάγματα, ηλικία, φύλο, πτώσεις, φάρμακα και συνοδά νοσήματα. Επιπλέον, μπορεί να ζητήσει εξετάσεις αίματος για ασβέστιο, βιταμίνη D, νεφρική λειτουργία και θυρεοειδή. Έτσι αναζητά και δευτεροπαθή αίτια οστικής απώλειας.

Αν υπάρχει υποψία σπονδυλικού κατάγματος, μπορεί να χρειαστεί ακτινογραφία ή άλλη εξέταση. Ωστόσο, ένα κάταγμα ευθραυστότητας επηρεάζει ουσιαστικά το πλάνο, ακόμη και χωρίς πολύ χαμηλή οστική πυκνότητα.

Οι βασικοί άξονες της θεραπείας ενηλίκων

Στόχος είναι η πρόληψη του επόμενου κατάγματος και η διατήρηση της αυτονομίας. Σε χαμηλό συνολικό κίνδυνο, ο γιατρός μπορεί να προτείνει αλλαγές στην καθημερινότητα και επανέλεγχο. Αντίθετα, η εγκατεστημένη οστεοπόρωση, ένα προηγούμενο κάταγμα ή ο υψηλός κίνδυνος συχνά απαιτούν ειδική αγωγή.

Ασβέστιο, βιταμίνη D και διατροφή

Πρώτα εξετάζουμε τη διατροφή. Για παράδειγμα, γαλακτοκομικά, μικρά ψάρια με το κόκαλο και εμπλουτισμένα τρόφιμα προσφέρουν ασβέστιο. Επιπλέον, όσπρια και ορισμένα πράσινα λαχανικά συμπληρώνουν τις επιλογές. Ωστόσο, ασβέστιο και βιταμίνη D δεν υποκαθιστούν την ειδική θεραπεία σε υψηλό κίνδυνο κατάγματος.

Παράλληλα, ο γιατρός ελέγχει πιθανή έλλειψη βιταμίνης D και αποφασίζει για συμπλήρωμα. Οι ανάγκες διαφέρουν, γι’ αυτό αποφεύγουμε τις αυθαίρετες μεγάλες δόσεις. Άλλωστε, η υπερβολική λήψη μπορεί να προκαλέσει προβλήματα, χωρίς πρόσθετη προστασία.

Φάρμακα και ασφαλής συνέχεια της αγωγής

Ο γιατρός επιλέγει φάρμακο με βάση τα κατάγματα, τη νεφρική λειτουργία, την ανοχή και τις ανάγκες του ασθενούς. Τα διφωσφονικά μειώνουν την οστική απορρόφηση. Συγκεκριμένα, υπάρχουν μορφές σε δισκία και ενδοφλέβια έγχυση. Για τα δισκία, ακολουθήστε τις ειδικές οδηγίες λήψης ώστε να αποφύγετε ερεθισμό του οισοφάγου.

Το denosumab αποτελεί άλλη επιλογή, με ενέσεις σε καθορισμένα διαστήματα. Μην το διακόπτετε και μην καθυστερείτε δόσεις χωρίς συνεννόηση με τον γιατρό. Πράγματι, η απρογραμμάτιστη διακοπή μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο σπονδυλικών καταγμάτων. Επομένως, κάθε αλλαγή απαιτεί σχέδιο για την επόμενη θεραπεία.

Σε πολύ υψηλό κίνδυνο, ιδίως μετά από πρόσφατα ή πολλαπλά σπονδυλικά κατάγματα, ο ειδικός μπορεί να επιλέξει οστεοαναβολική αγωγή. Αυτή ενισχύει τον σχηματισμό οστού. Ωστόσο, οι ενδείξεις και οι αντενδείξεις κάθε φαρμάκου καθορίζουν την επιλογή. Για ορισμένες θεραπείες, έχει ιδιαίτερη σημασία και το καρδιαγγειακό ιστορικό. Στη συνέχεια, συνήθως ακολουθεί αντιοστεοκλαστική αγωγή για διατήρηση του οφέλους.

Επιπλέον, η διάρκεια διαφέρει ανά ασθενή και φάρμακο. Γι’ αυτό η παρακολούθηση θεραπείας οστεοπόρωσης περιλαμβάνει τακτική επανεκτίμηση, ιδίως μετά από νέο κάταγμα.

Άσκηση με προσαρμογή στις δυνατότητές σας

Η βάδιση, η προοδευτική ενδυνάμωση και οι ασκήσεις ισορροπίας στηρίζουν οστά και μύες. Ωστόσο, το πρόγραμμα πρέπει να ταιριάζει στη φυσική κατάσταση και στο ιστορικό σας. Δεν είναι κάθε άσκηση κατάλληλη για όλους.

Με σπονδυλικά κατάγματα ή σοβαρή οστεοπόρωση, ζητήστε οδηγίες πριν αυξήσετε την ένταση. Οι έντονες κάμψεις, οι απότομες στροφές και δραστηριότητες με κίνδυνο πτώσης απαιτούν μερικές φορές προσαρμογή. Γι’ αυτό ο φυσικοθεραπευτής, σε συνεργασία με τον γιατρό, βοηθά στον ασφαλή σχεδιασμό.

Η πρόληψη πτώσεων είναι μέρος της θεραπείας

Παράλληλα, η προστασία των οστών περιλαμβάνει και λιγότερες πτώσεις. Ελέγξτε όραση, ισορροπία και υποδήματα. Παράλληλα, συζητήστε φάρμακα που προκαλούν ζάλη, χωρίς να τα διακόψετε μόνοι σας. Για παράδειγμα, στο σπίτι βοηθούν:

• Καλός φωτισμός, ιδιαίτερα τη νύχτα.
• Απομάκρυνση χαλιών που γλιστρούν και καλωδίων από διαδρόμους.
• Σταθερές χειρολαβές στο μπάνιο.
• Ελεύθερες διαδρομές για ασφαλές περπάτημα.

Επιπλέον, η αδυναμία μετά από ακινησία, η αρθρίτιδα γόνατος ή ισχίου και προβλήματα στα πέλματα δυσκολεύουν τη βάδιση. Επομένως, η αντιμετώπιση του πόνου και η αποκατάσταση της κίνησης συμπληρώνουν τη φροντίδα.

Η φροντίδα μετά από κάταγμα

Ένα κάταγμα ευθραυστότητας απαιτεί φροντίδα τόσο του τραυματισμού όσο και της οστικής υγείας. Για παράδειγμα, κάταγμα καρπού, ώμου ή σπονδύλου μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη έλεγχο οστεοπόρωσης. Το κάταγμα ισχίου απαιτεί άμεση νοσοκομειακή εκτίμηση και συνήθως χειρουργείο.

Στη συνέχεια, η ομάδα αποκατάστασης καθορίζει την ασφαλή φόρτιση και τις ασκήσεις. Έτσι, η μυϊκή ενδυνάμωση και η εκπαίδευση στην κίνηση βοηθούν στην επιστροφή στην καθημερινότητα. Παράλληλα, ο γιατρός οργανώνει έγκαιρα την αντιοστεοπορωτική αγωγή, χωρίς αναμονή για νέο κάταγμα.

Παρακολούθηση θεραπείας οστεοπόρωσης στην πράξη

Στον επανέλεγχο συζητήστε αν ακολουθείτε την αγωγή, τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες, νέους πόνους και πτώσεις. Επίσης, φέρτε τη λίστα φαρμάκων και τις προηγούμενες μετρήσεις. Έτσι ο γιατρός μπορεί να συγκρίνει την πορεία και να προσαρμόσει το πλάνο.

Δεν επαναλαμβάνουμε τη DXA κάθε χρόνο σε όλους. Συγκεκριμένα, το φάρμακο, τα αρχικά ευρήματα και ο κίνδυνος κατάγματος καθορίζουν το διάστημα. Ωστόσο, ένα νέο κάταγμα απαιτεί επανεκτίμηση χωρίς αναμονή για τον προγραμματισμένο έλεγχο.

Τέλος, μην αλλάζετε αγωγή λόγω απουσίας συμπτωμάτων. Άλλωστε, η οστεοπόρωση συχνά δεν δίνει συμπτώματα. Επομένως, η συνέπεια στη θεραπεία, η ασφαλής κίνηση και η πρόληψη πτώσεων βοηθούν στη διατήρηση της αυτονομίας.