Τενοντοπάθεια επιγονατιδικού: πόνος κάτω από την επιγονατίδα

Τι είναι

Ο επιγονατιδικός τένοντας συνδέει την επιγονατίδα με την κνήμη και μεταφέρει τη δύναμη του τετρακέφαλου σε κάθε άλμα, προσγείωση και επιτάχυνση. Όταν η επιβάρυνση ξεπερνά για καιρό την ικανότητα του τένοντα να αντέξει, προκαλεί πόνο και αλλαγές στη δομή του, συνήθως στο σημείο όπου ξεκινά από την επιγονατίδα. Οι γιατροί προτιμούν τον όρο «τενοντοπάθεια» αντί για «τενοντίτιδα», γιατί το πρόβλημα δεν είναι κυρίως φλεγμονή.

Ποιους αφορά

Είναι συχνή στα αθλήματα με άλματα. Για παράδειγμα, σε μελέτες αθλητών υψηλού επιπέδου την έχει περίπου το 45% στο βόλεϊ και το 32% στο μπάσκετ. Αντίθετα, σε ερασιτέχνες είναι λιγότερο συχνή, αλλά παραμένει από τις συχνότερες αιτίες πόνου στο γόνατο σε όσους κάνουν άλματα ή τρέξιμο. Επιπλέον, η απότομη αύξηση της προπόνησης, το υψηλό επίπεδο συμμετοχής και οι σκληρές επιφάνειες αυξάνουν τον κίνδυνο.

Συμπτώματα

• πόνος σε συγκεκριμένο σημείο, ακριβώς κάτω από την επιγονατίδα,
• πόνος που σχετίζεται με τη φόρτιση: άλματα, προσγειώσεις, τρέξιμο, σκάλες, βαθύ κάθισμα ή πολλή ώρα καθιστός με λυγισμένα γόνατα,
• συνήθως σταδιακή έναρξη, συχνά μετά από αύξηση της προπόνησης.

Χωρίς σωστή διαχείριση, ο πόνος μπορεί να προχωρήσει από το «μόνο κατά την άθληση» στο «από την αρχή της προπόνησης» και τελικά στην καθημερινότητα.

Αντίθετα, ο πόνος γύρω ή πίσω από την επιγονατίδα, χωρίς ένα συγκεκριμένο επώδυνο σημείο, θυμίζει περισσότερο επιγονατιδομηριαίο πόνο, που απαιτεί διαφορετική αντιμετώπιση.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Αρχικά, η διάγνωση είναι κυρίως κλινική: το ιστορικό, το σημείο του πόνου και η αντίδραση του τένοντα σε δοκιμασίες φόρτισης, όπως το μονοποδικό κάθισμα. Επιπλέον, ο υπέρηχος ή η μαγνητική δείχνουν τη δομή του τένοντα και βοηθούν όταν η διάγνωση δεν είναι σαφής ή η πορεία δεν είναι η αναμενόμενη.

Ωστόσο, οι εξετάσεις δείχνουν συχνά αλλοιώσεις του τένοντα και σε αθλητές χωρίς πόνο. Γι’ αυτό η απεικόνιση δεν αρκεί μόνη της και δεν αποτελεί συνιστώμενο προληπτικό έλεγχο για όσους δεν έχουν συμπτώματα.

Θεραπεία: η άσκηση είναι η βάση

Οι περισσότεροι ασθενείς έχουν βελτίωση χωρίς χειρουργείο. Συγκεκριμένα, η θεραπεία ακολουθεί δύο αρχές:

1. Διαχείριση της φόρτισης. Επομένως, δεν χρειάζεται πλήρης ακινησία. Αρχικά, μειώνετε προσωρινά τις δραστηριότητες που προκαλούν έντονο πόνο, κυρίως τα άλματα. Στη συνέχεια, επιστρέφετε σταδιακά.

2. Προοδευτική ενδυνάμωση του τένοντα, με πρόγραμμα που συνήθως διαρκεί τουλάχιστον 12 εβδομάδες:

• ισομετρικές ασκήσεις, δηλαδή κράτημα μιας θέσης, που μπορεί να μειώσουν τον πόνο γρήγορα, χρήσιμες και κατά τη διάρκεια της αγωνιστικής περιόδου,
• έκκεντρη άσκηση, όπως τα καθίσματα σε κεκλιμένο επίπεδο, η πιο μελετημένη επιλογή,
• αργή ενδυνάμωση με βάρος (heavy slow resistance), που σε μελέτες είχε καλά μακροπρόθεσμα αποτελέσματα,
• σταδιακή επαναφορά των αλμάτων και των αθλητικών κινήσεων.

Ωστόσο, δεν υπάρχει μία «καλύτερη» άσκηση για όλους. Γι’ αυτό ο φυσικοθεραπευτής προσαρμόζει το πρόγραμμα στον πόνο, στο άθλημα και στην περίοδο της χρονιάς.

Τι ισχύει για τις ενέσεις:

• Η ένεση κορτιζόνης μπορεί να δώσει προσωρινή ανακούφιση, αλλά δεν είναι καλύτερη μακροπρόθεσμα και έχει συνδεθεί με αποδυνάμωση και ρήξη του τένοντα. Γι’ αυτό οι γιατροί γενικά αποφεύγουν την έγχυση στον επιγονατιδικό τένοντα.
• Ο γιατρός μπορεί να συζητήσει το PRP σε επίμονη τενοντοπάθεια παρά την άσκηση. Ωστόσο, το πρόσθετο όφελος παραμένει αβέβαιο. Σε τυχαιοποιημένη μελέτη, μία έγχυση PRP μαζί με αποκατάσταση δεν υπερείχε της έγχυσης φυσιολογικού ορού. Επομένως, δεν αντικαθιστά το πρόγραμμα ενδυνάμωσης.

Ο γιατρός προτείνει σπάνια χειρουργείο, όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά σωστή συντηρητική θεραπεία για τουλάχιστον 6 μήνες. Συνήθως ο χειρουργός επιλέγει την αρθροσκοπική τεχνική και ακολουθεί πρόγραμμα αποκατάστασης πριν από την επιστροφή στο άθλημα.

Επιστροφή στην άθληση

Επιστρέφετε σταδιακά στην άθληση, με οδηγό τον πόνο και τη λειτουργία, όχι μια συγκεκριμένη ημερομηνία. Για παράδειγμα, ένας ήπιος πόνος κατά την άσκηση μπορεί να είναι αποδεκτός, αν υποχωρεί μέχρι την επόμενη ημέρα και δεν χειροτερεύει από εβδομάδα σε εβδομάδα. Δείτε και αθλητικές κακώσεις.

Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εξέταση

• ξαφνικός έντονος πόνος κάτω από την επιγονατίδα σε άλμα ή προσγείωση, με αδυναμία να τεντώσετε το πόδι ή με την επιγονατίδα να φαίνεται ψηλότερα (πιθανή ρήξη του τένοντα),
• έντονο πρήξιμο ή μελάνιασμα μετά από τραυματισμό,
• γόνατο ζεστό, κόκκινο και πρησμένο, ιδίως με πυρετό.

Σε έντονο πόνο μετά από τραυματισμό, αδυναμία στήριξης, εμφανή παραμόρφωση, πυρετό με ζεστή και πρησμένη άρθρωση, ή μούδιασμα και κρύο άκρο, αναζητήστε άμεσα ιατρική εκτίμηση ή καλέστε το 166.

Για προγραμματισμένη εξέταση, μπορείτε να κλείσετε ραντεβού.